Động đất ở Nhật Bản - Hiểu rõ và cách phản ứng

Ngày 11 tháng 3 năm 2011, một trận động đất khủng khiếp 8.9 độ magnitude xảy ra ở vùng Đông Bắc Nhật Bản, kéo theo một trận sóng thần hủy diệt. Dư chấn từ trận động đất này có thể cảm nhận được từ khắp nơi trên thế giới. Bờ biển Bắc Mỹ hàng năm sau đó vẫn chịu những đợt sóng ảnh hưởng từ trận động đất này. Số người chết lên đến hơn 15.000 người.

Nhật Bản luôn là quốc gia nằm gần vành đai động đất hoạt động mạnh nhất thế giới, với mức độ xảy ra động đất và các thiên tai đi kèm như sóng thần, sạt lở đất cực kỳ cao. Trung bình cứ 4 phút lại xảy ra một trận động đất trên đất nước Nhật Bản. Vì thế, các bạn du học sinh cũng như người lao động trước khi sang Nhật Bản nên tìm hiểu kĩ về các vùng, khu vực thường xuyên xảy ra động đất và cách phòng tránh những trận động đất nhỏ thường xuyên xảy ra.

Động đất ở Nhật Bản

Động đất ở Nhật Bản

Động đất là gì?

Động đất hay địa chấn là sự rung chuyển của mặt đất do kết quả của sự giải phóng năng lượng bất ngờ ở lớp vỏ Trái Đất. Trong quan niệm thông thường thì động đất được hiểu là các rung chuyển đủ mạnh trên diện tích đủ lớn, ở mức nhiều người cảm nhận được, có để lại các dấu vết phá hủy hay nứt đất ở vùng đó. Về mặt vật lý, các rung chuyển đó phải có biên độ đủ lớn, có thể vượt giới hạn đàn hồi của môi trường đất đá và gây nứt vỡ. Nó ứng với động đất có nguồn gốc tự nhiên, hoặc mở rộng đến các vụ thử hạt nhân. Chú ý rằng các địa chấn kế tại các trạm quan sát địa chấn được thiết kế để ghi nhận các động đất dạng như vậy, và lọc bỏ các chấn động do nhân sinh gây ra.

Động đất ở Nhật Bản

Động đất ở Nhật Bản

Nhật Bản lại có được những núi lửa ngầm vẫn đang trong quá trình chưa tắt hẳn, vì vậy, những cơn sóng ngầm trong lòng đất cũng là một trong những nguyên nhân gây ra động đất tại đất nước này.

Vì sao động đất sinh ra sóng thần?

Động đất xảy ra khiến cho mảng đáy biển bị xô dịch bất ngờ và liên tục. Sự dịch chuyển này vì vậy làm cho nước bên trên bị chuyển dịch, từ đó tạo ra các đợt sóng lớn gọi là sóng thần. Chính vì vậy, độ lớn của cơn sóng thần cũng tỉ lệ thuận với sức mạnh của trận động đất.

Ngọn sóng cao nhất được ghi nhận trong trận động đất 2011 là hơn 40 mét.

Các thang cường độ đo động đất quốc tế

Độ Richter

• 1 đến 2 Richter: Không nhận biết được

• 2 đến 4 Richter: Có thể nhận biết nhưng không gây thiệt hại

• 4 đến 5 Richter: Mặt đất rung chuyển, nghe tiếng nổ, thiệt hại không đáng kể

• 5 đến 6 Richter: Nhà cửa rung chuyển, một số công trình có hiện tượng bị nứt

• 6 đến 8 Richter: Mạnh, phá hủy hầu hết các công trình xây dựng thông thường, có vết nứt lớn hoặc hiện tượng sụt lún trên mặt đất.

• 8 đến 9 trên thang Richter: Rất mạnh, phá hủy gần hết cả thành phố hay đô thị, có vết nứt lớn, vài tòa nhà bị lún

• Trên 9 Richter: Rất hiếm khi xảy ra

• Trên 10 Richter : Cực hiếm khi xảy ra

Động đất ở Nhật Bản

Động đất ở Nhật Bản

Thông thường tại Nhật, các trận động đất thường ở mức 2-4, khá an toàn và các bạn thường nhận được thông báo qua điện thoại về nghỉ làm hoặc nghỉ học, nếu mạnh hơn sẽ có hướng dẫn sơ tán.

Cách nhận biết khi sắp có động đất ở Nhật

Theo các nhà địa chất, trên thực tế chúng ta gần như không thể dự đoán được ở đâu và khi nào sẽ có động đất. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng đưa ra một vài dấu hiệu nhận biết về trận động đất có thể sắp diễn ra.

Động đất ở Nhật Bản

Động đất ở Nhật Bản

• Đầu tiên là quan sát hành vi động vật như chó, mèo, cá, sóc, chuột... xem chúng có những biểu hiện khác thường nào không. Lý do là bởi, sự chuyển động của lớp đá dưới mặt đất trước trận động đất đã tạo ra sóng điện mà một số loài động vật có thể hiểu được. Chúng có thể cảm thấy được những dư chấn yếu trước khi con người kịp cảm nhận. Cụ thể, chó có hành vi bất thường như sủa/cắn quá mức. Những loài vật nuôi, thú cưng đột ngột trốn chạy, biến mất hay chim, gà đẻ trứng ít hơn bình thường trong khoảng thời gian trước khi diễn ra một trận động đất.

• Thứ hai, chú ý đến lớp đất đá và mực nước sông, hồ ở gần khu vực. Nếu thấy mực nước sông, hồ rút bớt bất thường hoặc tràn mà không có trận mưa lớn nào trong thời gian đó, thì đó là dấu hiệu của việc có sự biến động.

• Thứ ba, quan sát bầu trời, hướng gió. Nếu bạn nhận thấy một sự điềm tĩnh bất thường trong bầu khí quyển, nó sẽ là dấu hiệu của việc biến đổi khí hậu lạ, rất có thể, một trận động đất sắp diễn ra trong khu vực.  

• Thứ tư, nhìn lên bầu trời, theo dõi luồng sáng bí ẩn, hay còn được biết dưới cái tên “ánh sáng động đất”. Những luồng sáng này có nhiều hình dạng khác nhau và xuất hiện trước hoặc trong các trận động đất.  "Ánh sáng động đất" hiếm gặp này có thể xuất hiện ở phía trên hoặc gần điểm nứt, điểm sụt lún kéo dài hoặc vùng lõm trên vỏ Trái đất. Trong đám ánh sáng này chứa phần tử điện di động được hoạt hóa. Khi chạm tới bề mặt, chúng sẽ ion hóa các phần tử không khí và tạo thành luồng sáng. Chính những môi trường lục địa rạn nứt là nhân tố phổ biến gắn với các luồng sáng động đất.

Động đất ở Nhật Bản

Động đất ở Nhật Bản

Ngoài ra, có những rung lắc nhẹ gọi là “tiền chấn”, các bạn đừng chủ quan khi tiền chấn qua đi và nghĩ rằng đã kết thúc trận động đất tại đây. Có thể nó chỉ là một phần của trận động đất và là báo hiệu của những “dư chấn” sau này. Vì thế, các bạn tuyệt đối chỉ ra ngoài khi xác nhận đã an toàn nhé.

Tỉnh thành Nhật Bản thường xuyên có động đất

Không phải toàn bộ đất nước Nhật Bản tình - thành phố nào cũng có mối nguy hại động đất. một số tỉnh nằm trong danh sách có mức độ động đất cao và chính quyền thường xuyên đưa ra các tin về động đất và hướng dẫn cách đối phó.

Động đất ở Nhật Bản

Động đất ở Nhật Bản

Các tỉnh thường xuyên xảy ra động đất của Nhật Bản như: Sanryuku, Tokyo, Hoei,vùng Kanto, ngoài khơi Miyagi, Trung tâm Kobe, và vùng Kumamoto….

Gần đây nhất trong đầu tháng 5 năm 2018, vùng Tokyo đã xảy ra trận động đất nhẹ, tuy nhiên đó là những trải nghiệm đầu tiên cho các du học sinh của chúng ta trong thời gian tới.

Cách xử lí khi gặp động đất

Động đất thường diễn ra thường xuyên tại Nhật Bản. Vì vậy, những công tác chuẩn bị để bản thân mình được an toàn là một điều không thể thiếu.

Đề phòng trước

1. Nâng cao sức chống chịu cho ngôi nhà của bạn trong tình huống động đất

Đánh giá sức chống chịu của ngôi nhà bạn ở trong tình huống động đất, và nâng cao sức chống chịu đó qua các bước như cố định chắc chắn đồ gia dụng và phủ lớp chống vỡ lên kính cửa sổ.

2. Dự trữ nước và thực phẩm

Bạn nên dự trữ sẵn nước uống và thực phẩm đủ dùng trong ít nhất ba ngày. Bạn cũng nên chuẩn bị sẵn radio và đèn pin.

3. Tham gia vào khóa huấn luyện ứng phó với thảm họa

Hiểu rõ hơn về dân cư ở địa phương của bạn bằng cách tham gia tích cực vào khóa huấn luyện ứng phó với thảm họa ở địa phương. Tại Nhật Bản thì gần như địa phương nào cũng sẽ có những khóa diễn tập này để giúp các bạn có được tâm lí kĩ càng hơn khi xảy ra động đất.

4. Thảo luận với gia đình bạn về sự chuẩn bị sẵn để ứng phó với thảm họa

Xác định trước với nhau về cách giữ liên lạc và nơi sẽ trú ẩn. Tránh trường hợp sau khi xảy ra động đất mất liên lạc với người thân.

Sau khi xảy ra một trận động đất

1. Hai phút đầu sau khi xảy ra một trận động đất

+ Tự bảo vệ bản thân.

+ Tránh xa các đồ đạc có thể bị đổ, và nấp dưới bàn làm việc hoặc bàn ăn. Không được hoảng loạn và chạy ra ngoài.

2. Ngay sau khi xảy ra động đất

+ Phòng chống hỏa hoạn và đảm bảo đường thoát.

+ Khóa các van ga và rút phích cắm dây điện. Nếu có sự cố phát lửa thì bình tĩnh dập tắt.

+ Đảm bảo đường thoát bằng cách mở cửa ra vào và cửa sổ.

3. Ba ngày đầu sau trận động đất

+ Đảm bảo rằng gia đình bạn an toàn, và đề phòng dư chấn.

+ Tránh xa nhà cửa đang bắt đầu sập xuống. Gọi hàng xóm của bạn, và tùy theo tình hình mà đi bộ đến nơi trú ẩn.

+ Hỗ trợ hàng xóm trong việc dập lửa, cứu hộ, và cứu viện.

+ Phối hợp với hàng xóm của bạn để dập lửa và cứu hộ, chăm sóc những người bị thương.

+ Tự lo liệu cho bản thân.

+ Sử dụng nước uống và thực phẩm mà bạn đã dự trữ. Cẩn thận với các tin đồn sai sự thật và chỉ tin vào những thông tin chính thống.

Khi xảy ra động đất

1. Khi đang lái xe

+ Giữ chắc vô-lăng, tấp vào bên trái đường, và tắt máy xe. Đến khi rung chấn giảm bớt, bình tĩnh đánh giá tình hình xung quanh bạn và dùng radio trong xe để cập nhật thông tin.

+ Nếu bạn cần phải đến nơi trú ẩn, hãy để lại chìa khóa trong ổ khóa và không khóa cửa xe. Mang theo các giấy tờ kiểm tra phương tiện và các vật dụng quan trọng khác theo và đi bộ đến nơi trú ẩn.

2. Khi đi bộ trên đường

+ Đừng đứng yên một chỗ. Sử dụng túi xách hoặc vật khác để bảo vệ đầu của bạn không bị những vật như kính hay biển hiệu tòa nhà rơi trúng, và tìm kiếm nơi trú ẩn ở khu vực trống hoặc công viên.

+ Đừng đến gần tường gạch không nung (gạch xỉ than) hoặc máy bán hàng tự động.

+ Đề phòng các cột sóng điện thoại sắp đổ và dây điện đang treo lủng lẳng.

+ Nếu không có khoảng trống nào gần đó, hãy bình tĩnh đánh giá tình hình xung quanh bạn và chuyển đến nơi an toàn hơn, tránh xa các tòa nhà cao tầng.

3. Nếu ở gần bờ biển

Nếu bạn cảm thấy rung chấn, ngay lập tức hãy tìm đến vùng đất cao, an toàn. Tránh xa bờ biển cho đến khi báo động và cảnh báo sóng thần được bãi bỏ.

4. Khi trên tàu điện

+ Nắm chắc thanh tựa hoặc tay vịn. Ngay cả khi tàu điện dừng giữa các trạm cũng không được tự mình thoát ra khỏi tàu qua cửa sổ hoặc cửa ra vào sử dụng cửa thoát hiểm.

+ Hãy bình tĩnh làm theo sự hướng dẫn của nhân viên tàu.

Các hình thức thông báo khi có động đất

Cập nhật thông tin bằng các xảy ra động đất bằng cách báo trực tiếp về điện thoại của bạn để bạn nhận biết sớm hơn. Sau đây là một vài cách thức và ứng dụng Seabird gợi ý cho bạn.

Yuurekuru Call

Ứng dụng này được cài đặt tên IOS hoặc Android nên các bạn đều có thể cài đạt dễ dàng. Nó được kết nối với hệ thống cảnh báo động đất sớm của Nhật Bản. Ứng dụng này có thể gửi cảnh báo NGAY LẬP TỨC đến cho điện thoại của bạn trong trường hợp động đất xảy ra để bạn có một chút thời gian chuẩn bị.

Free Wifi Spots

Điểm truy cập Wifi miễn phí tại những vùng chịu ảnh hưởng của động đất. Nhờ đó, các bạn có thể truy cập internet và cập nhật thông tin về người thân bạn bè của mình. Tên của điểm truy cập nay là : “ 0000JAPAN” và miễn phí với điều kiện điện thoại của bạn phải có sóng.

Google Person Finder

Khi vùng mình sinh sống xảy ra động đất và bạn bị mất liên lạc với người dân trong vùng chịu ảnh hưởng, các bạn có thể tìm kiếm qua kênh này nhé.

Disaster Emergency Mesage Dial (171)

Dịch vụ bạn có thể gửi thông điệp, lời nhắn hoặc lời động viên của mình - từ vùng an toàn đến nơi đang xảy ra động đất. Sau khi bạn quay số 171 thì hãy chờ và làm theo hướng dẫn.

Japan Meteorologycal Agency (JMA)

Nguồn thông tin cập nhật liên tục về các thảm họa thiên nhiên tại Nhật Bản. Ngoài động đất ứng dụng cũng sẽ cảnh báo về thời tiết xấu, sóng thần.. tại các vùng của Nhật Bản.

 

Seabird hi vọng với các thông tin trong bài viết, các bạn du học sinh và người lao động Việt Nam sẽ có những sự chuẩn bị tốt hơn cho quá trình học tập và làm việc tại đây. Luôn luôn đề phòng và giữ an toàn cho mình các bạn nhé!

 

Khám phá thêm về đất nước Nhật Bản

Tìm hiểu về chương trình du học Nhật Bản

 

Nguồn tham khảo: 
http://www.pref.aichi.jp/
http://www.jma.go.jp/jma/indexe.html
https://en.wikipedia.org/wiki/2011_Tohoku